راهکارهای مطالعه ی صحیح ( قسمت اول )

مطالعه برتر

يكي از علل ناكامي هاي تحصيلي روش نادرست مطالعه است . عوامل زيادي براي موفقيت در تحصيل وجود دارد كه مي توان از عوامل مهمي همچون معلم ماهر و كار آزموده ، پشتكار و جديت ، محيط مناسب خانوادگي و . . . . نام برد . در بسياري از موارد همه شرايط تا حدي قابل قبول است اما دانش آموز ، روش هاي صحيح مطالعه رانمي داند .

شايد بعضي از دانش آموزان گمان مي كنند با زياد مطالعه كردن از بقيه موفق تر خواهند بود ولي از سويي به درست مطالعه كردن بي توجه باشند .بعضي ديگر گمان مي كنند كه با بي خوابي كشيدن مي توانند در تحصيل موفق باشند اما اين گروه هم اشتباه مي كنند در اينجا براي اهميت روش هاي مطالعه دو باره خاطر نشان مي كنيم

بسياري از ناكامي ها در تحصيل به خاطر بد مطالعه كردن و ندانستن اصول روش هاي مطالعه درست است .

يكي از مهمترين چيزهايي كه هر دانش آموز بايد بداند آن است كه روش مطالعه و يادگيري هر درس ممكن است با درس ديگر متفاوت باشد و شما بايد از معلمان بخواهيد كه روش مطالعه درس را كه تدريس مي كند به شما بياموزد .

نكاتي براي مطالعه برتر

1 - در مطالعات خود بايد تنوع ايجاد كرد به طور مثال اگر قرار باشد ساعاتي را صرف مطالعه كرد نبايد همه وقت را براي انجام يك كار صرف كرد . كمي از وقت را بايد به مرور مطالب ديگري گذاريد يا مختصري درباره آينده برنامه ريزي كرد كمي مطالعه آزاد داشت كمي تنوع به همان خوبي استراحت كردن است ، اگر فكر انسان فعاليتهاي متنوعي داشته باشد كارايي بيشتري خواهد داشت .

2 – هميشه بايد يادداشت و مطلبي مهم به همراه داشت كه همه جا بتوان از آن بهره گرفت بسيار مفيد است كه يك كتاب جيبي يا كارتي شامل مطالب كليدي كه مي خواهيم آن را فرا گيريم به همراه داشته باشيم مكان يادگيري جايي است كه انسان آنجا هست يعني اگر همه جا مطلبي به همراه نداشته باشيم بهانه خوبي براي ياد نگرفتن داريم .

3 – وقتي به تنهايي مطالعه مي كنيم اين امكان وجود دارد كه ساعتها پشت ميز بنشينيم بدون اين كه فراگيري چنداني داشته باشيم زماني كه عضو يك گروه فعال مطالعاتي باشيم امكان « در رويا رفتن » به طور قابل ملاحظه اي كاهش مي يابد .

4 – در مطالعه نبايد كمال گرا بود يعني نبايد خيلي وسواس داشته باشيم و هر قدر مطالعه كنيم از توانايي خود اطمينان حاصل نكنيم كمال گرايان اغلب به دليل انجام دادن كامل تعداد كمي از كارها در نهايت ، با انباشته شدن كارهاي مهم مواجه مي شوند خطر واقعي پافشاري در انجام يك كار رديف شدن بقيه كارهاي انجام نشده است كه در همان زمان در حال انباشته شدن هستند .

زمان را به « تفكر در باره مطالعه » نبايد تلف كرد افراد با هوش با « تدابير بسيار پيچيده اجتناب از مطالعه » مانند موارد ذيل آشنا هستند :

ـــ تميز كاري ، مرتب كردن و تظاهر به اين كه قبل از مطالعه انجام دادن آن كارها لازم است .

ـــ انجام دادن كارهاي كوچك و آسان به عنوان راهي براي به تا خيرانداختن شروع يك كار مهم بزرگ .

ـــ پيدا كردن فعاليتهاي جايگزيني.

بايد از كنار موانع رد شد ، هنگامي كه به مطلبي مي رسيم كه چيزي درباره آن نمي دانيم نبايد متوقف شويم . بلكه بايد آن را مانند جزيره كوچكش پشت سر بگذاريم . بايد موضوع بعدي را مطالعه نمود شايد ساده تر بيان شده باشد ممكن است پس از اين كه به چند موضوع و مطلب تسلط پيدا كرديم آن مشكل خود به خود حل شود .

انسان نبايد خود را به روش مطالعاتي كه به طور اتفاقي برگزيده محدود كند و از روشهاي متفاوت سودمند نيز بهره جويد .

بايد كاري كنيم كه هر صفحه از ياد داشتمان با صفحات قبل فرق داشته باشد اين باعث مي شود هر صفحه در خاطرمان بماند تمام صفحه را نبايد پر كرد بلكه بايد جاي خالي براي اصطلاحات بعدي و مطلب اضافي قرار دهيم .

خواندن مفيد با استفاده از قلم امكان پذير است .

*بايد در حال مطالعه نكات مهم را در كنار صفحات يادداشت كرد و با استفاده از ماژيك يا شبرنگ قسمت هاي مهم را مشخص كرد . اين موضوع به ما امكان مي دهد تا به طور مستمر با مطالب كتاب ارتباط داشته باشيم .

*بايد در حالي كه مطالعه مي كنيم سوالاتي مطرح كرده و بنويسم كه موجب مي شود بعدها در آن مورد خود را بيازماييم.

*حتما بايد در حال مطالعه خلاصه برداري كرد . خلاصه نويسي مهارت بسيار سودمندي است كه با تمرين پيشرفت مي كند مهارت يافتن در خلاصه نويسي به انسان كمك مي كند تا حجم مطالبي كه مي خواهد ياد بگيرد كمتر شود .اين مهارت خود به خود انسان را به تصميم گيري راجع به موارد مهم و غير مهم وادار مي سازد و موجب جلوگيري از اتلاف وقت و انرژي مي شود .

*وضو داشتن به هنگام مطالعه باعث شادابي جسم و روح انسان و تمركز حواس مي شود .

*خواندن دعاي مطالعه قبل از شروع به كار مي تواند اثر بخش باشد .

الهم اخرجني من ظلمات ، الوهم و اكرمني بنور الفهم الهم افتح علينا ابواب

رحمتك و انشرعلينا خزائن علومك برحمتك يا ارحم الراحمين

*« پيش مطالعه » بسيار مهم است نبايد فراموش كرد كه حتي ، اگر پيش مطالعه خيلي سطحي هم باشد بايد آنرا انجام داد.

*نت برداري . نوشتن نكات اساسي و مشخص كردن مطالب مهم بسيار مفيد است كه ما را در مرور سريع ياري خواهد كرد.

*تكرار مرتب مطالب آموخته شده به صورت روزانه ، هفتگي ، . . . . ، فوق العاده مفيد است و بايد مطالب طوري در ذهن جاي گيرد تا هرگز فراموش نشود .

(( جزيي از حافظه بلند مدت ما را تشكيل دهند ))

چند دقيقه مطالعه پس از كلاس ، اگر از پيش مطالعه پر اهميت تر نباشد ، كم اهميت تر هم نخوا هد بود .

*بايد از تجربه هاي شخصي خود براي مطالعه بهتر كمك بگيريم . البته تجربه هايي كه ثمر بخش بوده اند .

*مواردي هم چون مكان مطالعه ، روشن بودن فضاي مطالعه ، جريان هواي تازه ، استراحت در بين مطالعه و غيره بسيار مهم است البته نبايد در اين موارد خيلي وسواس داشت براي مطالعه در همه شرايط ، چه آرام و ساكت و چه شلوغ و پر سرو صدا بايد تمرين كنيم زيرا در بعضي از مواقع ناچار به مطالعه در اين شرايط خواهيم بود .

دانستن طرح و برنامه در مطالعه بسيار ثمر بخش است البته برنامه هاي قابل اجرا انعطاف پذير و در حد توان .

*بهتر است طرحها و برنامه هاي مطالعاتي را به اطرافيان بگوييم تا در انجام آنها بيشتر تلاش كنيم .

خواندن بيش از حد , از ساده به مشكل خواندن و بي وقفه خواندن از عوامل آسيب زا در مطالعه دانش آموزان است .

قسمت دوم

گذرخواني :

خواندن پاراگرافها همراه با درك آنها هدف نهايي خواندن است . خواندن و فهم كلمات و جملات مهارتهاي لازم هستند كه سرانجام به خواندن پاراگراف منتهي مي شوند به علاوه خواننده احتمالا اهداف متفاوتي از خواندن پاراگراف دارد

سه هدف عمده براي خواندن پاراگراف وجود دارد.

1- به منظور ايده اصلي يا مركزي پاراگرافي را مي توان خواند كه اين را گذر خواني يا سطحي خواني مي نامند .

( Skimming )

2- پاراگراف ممكن است براي دريافت اطلاعات مخصوصي خوانده شود اين خواندن پژوهشي مي نامند.

( Scdhning )

3- جهت اطلاعات جزيي و درك كامل ممكن است خوانده شود كه آن را دقيق خواني مي نامند.

(Reading for exact in for mationt )

سطحي خواني براي بدست آوردن مفهوم اصلي پاراگراف بدون توجه به جزئيات است توانايي تشخيص مقصود اصلي از نوشتن پاراگراف يكي از مفيد ترين مهارتهاي خواندن است كه خواننده بايد در آن پيشرفت كند .

سطحي خواني يك پروسه آزمايش و خطاست خواننده بايد بداند به كجاي صفحه چاپ شده براي انتخاب اطلاعات درست نگاه كند .

سطحي خواني فني به منظور بهينه سازي سرعت خواندن هست ازآن براي خواندن كار آمد موثراستفاده مي شود يا اولين قدم مطالعه متن و بدست آوردن مفهوم عام آن جهت فهم بهتر جزئيات عبارت مورد استفاده قرارمي گيرد

گذشته از اين كه هدف چیست ، سطحي خواني دو مرحله دارد .

الف ) چشم انداختن به مطالب به منظور يافتن چيزي كه قابل جستجو و جايي كه قابل نگاه كردن است .

ب ) خواندن مطلب به منظور فهميدن روش سازماندهي مفاهيم .

شيوه سطحي خواني

سطحي خواني عملي قدم به قدم با طرز عمل معين است خواننده بايد بداند در جستجوي چه مي باشد و چگونه اطلاعات را جستجو نمايد مراحل زير براي كمك به خوانندگان جهت بدست آوردن مفهوم عمومي متن پيشنهاد مي شود .

1- خواننده بايد هدفي در سطحي خواني داشته باشد چرا دارد مي خواند و چه چيز را مي خواند ؟ در خواندن اگر او هدفش را روشن كند خواهد دانست كجا را نگاه كند و چه چيز را جستجو كند در نتيجه خيلي سريع تر مي تواند بخواند.

2- خواننده به عنوان متن بايد نگاه كند و بكوشد در مورد معنايش فكر كند و روي كلمات اصلي عنوان مكث نمايد « « « تيتر» مفهوم اساسي يا اصلي متن منتخب است .

3- خواننده بايد فقط مقداري از پاراگراف را كه براي دستيابي به مفهوم اصلي لازم است بخواند احتمالاخواندن اولين و آخرين جمله هر پاراگراف .

4- او بايد به دنبال ابزارهاي ترسيمي نظير تصاوير ، نقشه ها ، عكسها ، نقاشيها ، و نمودارها بگردد . آنها اطلاعات بيشتري نسبت به متون نوشتاري ارائه مي كند .

5- او بايد هدف نويسنده را در نوشته اش بفهمد منظور نويسنده را ؟ الگوي فكري ؟

6- خواننده ضرورتا مي كوشد تا حقايق پاراگراف رابفهمد آيا نويسنده ايده هاي خود را به ترتيب زماني به صورت منطقي يا به گونه آماري بيان كرده است ؟ آيا مطالب در يك سازماندهي منظم « يك ، دو » مرتب شده اند .

7- خواننده بايد روي يافتن و پيگيري مفهوم اساسي نويسنده دقت داشته باشد و نبايد به حفظ جزئيات نظير تاريخهاي جزيي ، ليست اسامي ، شماره ها و اطلاعات ديگر شبيه به اينها مبادرت ورزد .

8- بايد كلمات را كليدي بخواند و از بقيه سطحي رد شود و كوشش كند معاني كلماتي را كه نمي داند حدس بزند اگر كلمه اي را كه نمي فهمد نبايد توقف كند و مجددا بخواند ، خواندن را هر چه قدر مي تواند به سرعت ادامه دهد ولي نه آنقدر سريع كه حتي به طور سطحي از لب مطلب هم بگذرد.

تمرين:

A- هر جمله را دقيقا خوانده و معين كنيد آيا درست ( د ) است يا نادرست ( ن )

1- خواندن براي ايده اصلي را سطحي خواني مي گويند .

2- خواندن براي ايده دقيق را خواندن پژوهشي مي گوييد .

3- در سطحي خواني ، خواننده بر جزئيات متمركز است .

4- سطحي خواني يك فرايند آزمايش و خطاست .

5- در يك پاراگراف خوب ، بيشتر جملات به طور منطقي سازماندهي مي شوند .

B- دورa-b-c يا d كه هريك از موارد زير را بهتر تكميل مي كند خط بكشيد .

1- سطحي خواندن ، خواندني است براي:

a- اطلاعات دقيق c- اطلاعات مخصوص

b- ايده مركزي d- حمايتهاي جزئي

منبع :

دفـــتـــر مـــشــاوره

دبيرستان و مركز پيش دانشگاهي نمونه دولتي بشري م 19